Γιάννης Μανώλης: Προτάσεις για βελτίωση της αποδοτικότητας του μοντέλου διαχείρισης ΑΣΑ στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας


Η ολοκληρωμένη διαχείριση των Αστικών Στερεών Αποβλήτων (ΑΣΑ) εδράζεται σε έξι βασικές αρχές: την αρχή της πρόληψης· την αρχή της ελαχιστοποίησης· την αρχή της επαναχρησιμοποίησης των υλικών· την αρχή της ανακύκλωσης· την αρχή της ανάκτησης ενέργειας· και την αρχή της ασφαλούς διάθεσης.
Η ιεράρχηση των συγκεκριμένων αρχών γίνεται με βάση τον όγκο της παραγωγής των απορριμμάτων. Ήτοι, ως η πιο επιθυμητή επιλογή ορίζεται η πρόληψη και η λιγότερο επιθυμητή επιλογή η αρχή της ασφαλούς διάθεσης.
Προκειμένου να διασφαλίσουμε σε βάθος χρόνου τις πιο επιθυμητές επιλογές, οφείλουμε να μετακινηθούμε από την παραδοσιακή κανονιστική λογική -η οποία θεωρεί ότι αρκεί η ψήφιση νόμων και η έκδοση κανονιστικών πράξεων για την επίλυση περίπλοκων προβλημάτων- και να λάβουμε σοβαρά υπόψη στο σχεδιασμό και στην υλοποίηση των δράσεων και την επιχειρησιακή λογική, που σημαίνει ότι χρειάζεται στρατηγικό σχέδιο το οποίο θα θέτει εφικτούς-μετρήσιμους στόχους και θα χρησιμοποιεί τα κατάλληλα εργαλεία για την επίτευξή τους.
Η κοινωνία παίζει κυρίαρχο ρόλο στην ολοκληρωμένη διαχείριση των ΑΣΑ, γι’ αυτό η τοπική αυτοδιοίκηση ως ο φορέας που βρίσκεται εγγύτερα στους πολίτες θα πρέπει να αναπτύξει δράσεις και πολιτικές που θα εμπνεύσουν τους πολίτες και θα τους στρέψουν προς την κατεύθυνση της προστασίας του περιβάλλοντος, της ορθολογικής διαχείρισης των φυσικών πόρων και της υιοθέτησης του παραδείγματος της αειφόρου ανάπτυξης. Συνεπώς, χρειάζεται να αναπτυχθούν πολιτικές και δράσεις για την καλλιέργεια οικολογικής συνείδησης και περιβαλλοντικής παιδείας.
Ακόμη, η διεθνής εμπειρία μας διδάσκει ότι η επιτυχημένη λειτουργία ενός μοντέλου διαχείρισης ΑΣΑ εξαρτάται από τέσσερις επιπρόσθετους παράγοντες: α) αποτελεσματική εφαρμογή των αποφάσεων και τήρηση της νομοθεσίας β) αποτελεσματικός μηχανισμός παρακολούθησης και ελέγχου γ) επενδύσεις στην έρευνα και στην καινοτομία και δ) συμμετοχή όλης της κοινωνίας σε αυτήν την διαδικασία, έτσι ώστε να γίνει επιμερισμός της ευθύνης.
Βάσει των παραπάνω, καταθέτω τις εξής προτάσεις:
•  Εκστρατεία ενημέρωσης στα σχολεία, προκειμένου οι μαθητές να αποκτήσουν περιβαλλοντική συνείδηση και να επηρεάσουν το σύνολο της κοινωνίας προς την κατεύθυνση της αειφόρου ανάπτυξης. Για να μπορέσουμε να διακριθούμε στο συγκεκριμένο τομέα, πρέπει η νέα γενιά να γαλουχηθεί με την αξία της περιβαλλοντικής προστασίας. Άλλωστε, οι αντιλήψεις και τα πρότυπα συμπεριφοράς του ατόμου διαμορφώνονται σε μικρή ηλικία.   
•    Ουσιαστική δημόσια διαβούλευση και συμμετοχική διάσταση στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Έργα που καθορίζουν την πορεία μιας περιοχής δεν μπορούν να λαμβάνονται ερήμην των κατοίκων της. Άλλωστε, η συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία διαμόρφωσης και υλοποίησης των αποφάσεων καθιστά το κόστος διαχείρισης μικρότερο, καθώς απαιτούνται λιγότερα χρήματα για μηχανισμούς παρακολούθησης και ελέγχου.
•      Διαμόρφωση πλαισίου κινήτρων και αντικινήτρων, ώστε, από τη μία μεριά, να αυξηθεί η συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία και, από την άλλη, να περιοριστούν οι πιθανότητες ανομίας.

Πρέπει να γίνει κατανοητό από όλους ότι το περιβάλλον μπορεί να μετατραπεί σε μοχλό ανάπτυξης, το οποίο θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για εργασία και να παράγει εισόδημα από πόρους που τώρα καταλήγουν στις χωματερές ή τους ΧΥΤΥ για ταφή. Αρκεί να ρίξουμε μια ματιά στον τρόπο που διαχειρίζονται τα ΑΣΑ οι σκανδιναβικές χώρες και τότε είμαι σίγουρος ότι μπορούμε να πείσουμε και τον πλέον δύσπιστο ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε.

Σχόλια